خدمات و مشاوره کبک،بلدرچین و قرقاول

بر خلاف ساير عناصر غذايي شباهت كمتري در ساختمان شيميايي ويتامين ها وجود دارد . تقسيم بندي آنها بر اساس خصوصيات خاصي صورت مي گيرد . تركيباتي هستند آلي ، توسط بدن ساخته نمي شود و به ميزان بسيار جزئي مورد نيازند . ويتامين ها از اعضاي اصلي ساختمان بدن نيستند و بيشتر به صورت كوآنزيم و يا تنظيم كننده سوخت و ساز در بدن بكار
مي روند . از شانزده ويتامين ضروري در تغذيه طيور ويتامينهاي A ، E ، K و D در چربي محلولند و ويتامين هاي ريبوفلاوين، تيامين، اسيد فوليك، بيوتين، اسيد پانتوتنيك، پيريدوكسين، ويتامين B12 ، اينوزيتول ، اسيدپارا آمينوبنزوئيك و كولين در آب حل مي شوند . طيور به ويتامين C در جيره نيازي ندارند زيرا اين ويتامين در بدن آنها ساخته مي شود .
ويتامين ها براي رشد و توليد مثل طيور ضروري هستند . تخم مرغ حاوي تمامي ويتامين ها است و آنها را در اختيار جنين قرار مي دهد . بهترين منبع ويتامين ها براي انسان تخم مرغ است .

ويتامين A :
طيور به ويتامين A و يا يكي از پيش ويتامين هاي A نياز دارند ، ويتامين A در ساختمان اجزاي مهم بافت هاي پوششي دخالت دارد . يكي از رنگ هاي موجود در چشم داراي ويتامين A است . ويتامين A از شب كوري جلوگيري مي كند . علائم كمبود آن در طيور بهم خوردن تعادل ماهيچه ، تجمع اسيداوريك در ميزناي و كليه ها و كاهش رشد است. كمبود ويتامين A در مرغان تخمگذار سبب كاهش تخمگذاري و جوجه دهي مي شود.
اين ويتامين در روغن كبد ماهي به وفور يافت مي شود ولي منبع اصلي آن گياهان هستند . همانند ساير حيوانات طيور قادرند كه كاروتن موجود در مواد سبز يونجه و علوفه هاي تازه را به ويتامين تبديل كنند . طيور رنگريزه موجود در ذرت
(كرپيتو گزانتين) را مورد استفاده قرار مي دهند ولي راندمان تبديل پيش ويتامين به ويتامين A در جوجه هاي جوان كم است . امروزه ويتامين A به طوره مصنوعي ساخته مي شود ولي اين ويتامين و پيش ويتامين هاي آن از پايداري كمتري برخوردارند و به آساني اكسيد شده و به فرم غير فعال در مي آيد . براي جلوگيري از اكسيد شدن آنها ، ويتامين همراه با مواد پايدار كننده مصرف مي گردد و يا به جيره آنتي اكسيد افزوده مي شود . معيار اندازه گيري ويتامين A واحد بين المللي است . هر واحد برابر است با فعاليت 6/0 ميكروگرم بتا كاروتن و يا فعاليت 345/0 ميكروگرم ويتامين A خالص .
در مواقعي كه گله مرغ با بيماري كوكسيدوز، يا اسهال خوني مواجه است بايستي ميزان ويتامين A در جيره افزايش يابد، زيرا در حالت بيماري اولاً به علت ضايعات سلولهاي روده سرعت تبديل كاروتن A كاهش مي يابد و ثانيا عامل بيماري كوكسيدوز سبب تجزيه ويتامين A مي گردد .

ويتامين : D
 ويتامين D براي جذب و ذخيره كلسيم در بدن لازم است . كمبود اين ويتامين سبب بروز بيماري را راشيتيسم مشابه با نوعي كه از كمبود كلسيم و فسفر بوجود مي آيد مي گردد . در استخوانهاي در حال رشد كلسيم به خوبي رسوب نمي كند ، رشد كم مي شود و راه رفتن مختل مي گردد.
كمبود ويتامين D در مرغان تخمگذار سبب كاهش در تخمگذاري و نازك شدن پوسته تخم مرغ مي گردد . جنين حاصله از اينگونه تخم مرغها كامل نيست زيرا نمي تواند كلسيم مورد نياز خود را بدست آورد .
اگر جيره طيور فاقد ويتامين D باشد ، ويتامين D كه در اثر تابش آفتاب در بدن ساخته مي شود قادر به رفع كمبود اين ويتامين نخواهد بود . پيش ويتامين D يعني 7- دي هيدروكلسترول در اثر اشعه آفتاب به ويتامين D تبديل مي شود و اين ويتامين از زير پوست و يا به وسيله منقار مرغ از غده پرين جذب مي گردد . واحد ويتامين D ، واحد بين المللي جوجه است كه برابر است با فعاليت 5/0 ميلي گرم كالسيفرول .
ويتامين D به فرمهاي مختلف يعني D2 و D3 وجود دارد . D2  در اثر تابش خورشيد از ارگوسترول موجود در گياهان بوجود مي آيد در صورتي كه D3 در اثر تابش خورشيد بر 7 - دي هيدروكلسترول در بدن حيوانات بوجود مي آيد.
در طيور اثر ويتامين D3 در جلوگيري از راشيتيسم 30 برابر اثر ويتامين D2 است .
امروزه به جيره مرغ منابع ويتامين D مثل روغن كبد ماهي ، و يا روغن هايي كه داراي اين ويتامين هستند اضافه مي شود . اگر چه تابش خورشيد مقداري از نياز ويتامين D را تامين مي كند ولي امروزه به دليل استفاده از روشهاي نگهداري بخصوصي، مرغها كمتر در معرض تابش مستقيم آفتاب هستند .

ويتامين E (توكوفرول) :
كمبود ويتامين E به صور مختلف در مرغ ظاهر مي شود زيرا عوامل ديگري در نياز مرغ به ويتامين E تاثير مي گذارند .
در جوجه هاي در حال رشد كمبود ويتامين E باعث:
 1-خونريزي مغزي
 2-تراوش آب در زير پوست
 3- ديستروفي ماهيچه اي مي گردد . تورم مغزي بيشتر در شرايطي بوجود مي آيد كه جيره حاوي چربي هاي غير اشباع است.
علاوه بر ويتامين E بعضي از آنتي اكسيدانها در جلوگيري از تورم مغزي موثرند . تراوش آب در زير پوست با مصرف سلنيم
بر طرف مي گردد ، ولي تحليل ماهيچه يك بيماري پيچيده است كه تحت تاثير ويتامين E ، متيونين و سيستين قرار دارد .
كاهش باروري و جوجه در آوري بيشتر در مواقع كمبود ويتامين E مشاهده مي شود . در جيره طيور از منابع ويتامين E و يا ساير آنتي اكسيدان ها استفاده مي شود . ويتامين E از روغن هاي گياهي بدست مي آيد . بهترين منبع ويتامين E غلات و پودر يونجه است .
پايداري ويتامين E از ساير ويتامين هاي محلول در چربي بيشتر است ولي اين ويتامين در غذاهاي فاسد شده ، به سرعت از بين مي رود . واحد آن واحد بين المللي است و برابر است با يك ميلي گرم آلفا توكوفرول .

ويتامين K :
 ويتامين K در ايجاد نوعي پروتئين كه در اعمال مربوط به انعقاد خون دخالت دارد موثر است . كمبود اين ويتامين باعث
مي گردد كه خون منعقد نشود و در بعضي مواقع مرغ در اثر خونريزي تلف مي گردد . طيور بالغ در اين مورد با خطرات كمتري روبرو هستند . ولي جوجه هايي كه جيره مادر آنها از لحاظ ويتامين K فقير است به خونريزي حساس مي باشند و زمان انعقاد خون آنها افزايش مي يابد .
اگر چه ويتامين K در يونجه ، پودر گوشت و پودر ماهي وجود دارد ولي در شرايط پرورش مرغ در مزارع علائم كمبود آن مشاهده مي شود . به جيره هاي جوجه هاي در حال رشد و مرغان مادر مكمل هاي ويتامين K افزوده مي شود .
در مواقعي كه جوجه ها به كوكسيدوز آلوده هستند ، ضروري است . كه ميزان ويتامين K جيره افزايش يابد ، زيرا اولاً به انعقاد خون در سلولهاي روده كمك مي كند و مانع از خونريزي بيشتر مي گردد و ثانياً داروهائي كه جهت درمان كوسيدوز بكار
مي روند (سولفا كوينواكسالين) با ويتامين K رقابت مي كنند و مانع جذب آن مي گردند .
 
ريبوفلاوين :
 اين ويتامين در آب حل مي شود و يكي از ويتامين هايي است كه در جيره هاي معمولي كمبود آن بيشتر مشهود است ، به همين دليل جيره هاي معمولي بايستي با مكمل هاي ريبوفلاوين تكميل شوند . جوجه هايي كه با كمبود اين ويتامين مواجه هستند رشد كمتري دارند و به يك نوع شلي به نام فلجي خميدگي ناخن ها مبتلا مي شوند . كمبود اين ويتامين در جيره مرغان مادر سبب كاهش جوجه دهي  مي شود .
ريبو فلاوين در كارخانجاتي كه آنتي بيوتيك و ساير تركيبات داروئي را مي سازند تهيه مي گردد . بهترين منابع ريبو فلاوين شير و فرآورده هاي آن ، سبزيجات و فرآورده هاي تخميري هستند.

تيامين :
تيامين يا ويتامين ب 1 ، براي رشد و فعاليت طبيعي اعصاب ضروري است ، كمبود آن باعث اختلال در كار سيستم عصبي و فلجي مي گردد .
احتياجات جوجه هاي جوان بيشتر از مرغان بالغ است ولي به علت اينكه قسمت اعظمي از جيره آنها از تشكيل مي دهند با كمبود آن مواجه نمي شوند . بيشتر گياهان و بافت هاي حيواني منابع غني از تيامين هستند . اين ويتامين در شير ، غلات ، تخم مرغ ، و سبزيجات بوفور  يافت مي شود.

اسيد نيكوتنيك:
 اين ويتامين براي رشد ضروري است . در جيره هايي كه قسمت اعظم آن را ذرت تشكيل مي دهد كمبود اين ويتامين بيشتر مشهود ست . زيرا اولاً ذرت داراي مقدار ناچيزي نياسين است و ثانياً مقدار تريپتوفان آن نيز كم است ، لذا امكان تبديل اين اسيد آمينه به نياسين ضعيف است . كمبود اين ويتامين سبب كاهش رشد و بروز پروسيس مي شود . التهاب زبان و دهان ، كاهش اشتها ، كاهش رشد پرها و بهم خوردن تعادل بدن از ديگر علائم كمبود اين ويتامين است . نوع مصنوعي آن به جيره جوجه هاي در حال رشد و مرغان مادر افزوده مي شود . بهترين منبع آن كبد ، مخمر ، سبوس گندم و فرآورده هاي تخميري است .

اسيد پانتو تنيك:
كمبود اين ويتامين باعث كاهش رشد و تغيير وضع ظاهري پرها مي گردد . همچنين ضايعاتي پوسته دار در اطراف دهان و چشم و معقد ظاهر مي شود . در شرايط بيماري جوجه ها روي پاها مي نشينند . كمبود اين ويتامين در جيره مرغان مادر جوجه دهي را كاهش مي دهد و تلفات اوليه جوجه ها افزايش مي يابد . پانتوتنات كلسيم به عنوان مكمل اين ويتامين به جيره اضافه مي شود . منابع اسيد پانتوتنيك عبارتند از مخمر ، يونجه، فرآورده هاي تخميري و فرآورده هاي شيري .

ويتامين B6 :
نام پيريدوكسين براي سه گروه مختلف از اين ويتامين يعني پيريدوكسول ، پيريدوكسال و پيريدوكسا آمين كه همگي داراي اعمال متابوليكي مشابهي در بدن هستند بكار مي رود . كمبود شديد اين ويتامين باعث عدم تعادل در راه رفتن ، حركت در هر جهت بدون اراده ، تشنج و مرگ مي گردد. در طيور بالغ كاهش اشتها ، كم شدن سريع وزن و مرگ ديده مي شود . كمبود جزيي اين ويتامين باعث كاهش تخمگذاري و جوجه دهي مي گردد . اين ويتامين در غلات ، گندم و فرآورده هاي آنها ، فرآورده هاي شيري ، گوشت ، ماهي ، يونجه و بيشتر مواد غذايي وجود دارد لذا كمبود آن در شرايط عادي و جيره هاي معمولي كمتر مشهود است .

بيوتين :
عوارض ناشي از كمبود بيوتين در جوجه هاي در حال رشد بروز ضايعات پوستي و مشابه با آنچه كه در اثر كمبود
 اسيد پانتو تنيك بوجود مي آيد است . پاها خشك مي شوند ترك برمي دارند و دچار خونريزي مي شوند سرانجام چنين ضايعاتي در گوشه دهان و چشم ها ظاهر مي شود .
مصرف سفيده تخم مرغ خام باعث بروز كمبود بيوتين مي گردد زيرا بيوتين در اثر آويدين كه يكي از پروتئين هاي تخم مرغ است غير فعالي مي شود . در چنين شرايطي مقدار بيوتين جيره بايستي افزايش يابد . مصرف سفيده تخم مرغ پخته چنين حالتي را بوجود نمي آورد .
بيوتين در جلوگيري از پروسيس موثر است . هم چنين باعث بهبود در امر جوجه دهي مي گردد . بيوتين به مقدار جزيي براي سلامتي و توليد تخم مرغ لازم است .
در شرايط معمولي به علت وجود بيوتين در اغلب مواد غذايي كمبود آن ديده نمي شود غلات و فرآورده هاي آنها ، مخمر خشك ، پودر يونجه ، فرآورده هاي شير و مراتع سبز منابع خوبي از بيوتين هستند .

 كولين :
 كولين همراه با منگنز ، اسيد فوليك ، اسيد نيكو تينيك و بيوتين براي جلوگيري از پروسيس لازم است . نياز به اين ويتامين از تمام ويتامين ها بيشتر است ولي در مواد غذا به مقدار كافي وجود دارد . كمبود كولين سبب كاهش رشد و راندمان تبديل غذا و پروسيس مي گردد . مرغان بالغ قادرند مقداري از كولين مورد نياز خون را بسازند ، كولين به عنوان يك منبع دهنده گروه متيل بكار مي رود . در جيره مرغان گوشتي مقداري كولين به صورت مكمل اضافه مي گردد . پودر ماهي ، سويا و در ساير كشورها بقاياي آبجو سازي ها منابع خوبي از كولين بحساب مي آيند . همچنين به مقدار قابل ملاحظه اي در پودر گوشت و شير خشك يافت مي گردد .
كولين بخشي از ساختمان لسيتين است . اين تركيبي است كه انتقال چربي ها در بدن را به عهده دارد و كمبود آن باعث جمع شدن چربي در كبد مي گردد كه در نتيجه بيماري كبد چرب حاصل مي شود . هم چنين كولين در ساختمان گروه ديگري از فسفوليپيدها كه هر يك داراي اعمال مهمي در بدن هستند وجود دارد .

اسيد فوليك :
 كمبود اسيد فوليك سبب كاهش رشد بدن و پرها و بروز پروسيس مي شود . رنگ پرها نيز از بين مي رود ، كمبود اسيد فوليك كم خوني بخصوصي را به همراه دارد كه ويژگي اين عارضه بزرگ شدن گلبولهاي قرمز و افزايش همو گلوبين مي باشد . در جيره هاي معمولي كمبود آن كمتر مشاهده مي شود . گوشت ، جگر ، ماهي و فرآورده هاي شيري منبع خوبي از اسيد فوليك هستند .
 
ويتامين B12 (كوبالامين) :
تمام طيور به ويتامين B12 احتياج دارند ولي نياز جوجه هاي در حال رشد و مرغان تخم گذار به اين ويتامين حياتي است . اين ويتامين تنها در منابع حيواني وجود دارد و در گياهان يافت نمي شود . از بقاياي تخميري توسط باكتري ها مقداري ويتامين B12 بوجود مي آيد .
جيره هايي كه منابع پروتئين حيواني آنها كم است مقدار ويتامين B12 كمتري دارند . در جيره جوجه هاي گوشتي و مرغان تخمگذار اين ويتامين به صورت مكمل اضافه مي شود . طيوري كه در روي بستر پرورش مي يابند مقدار قابل توجهي از ويتامين B12 مورد نياز خود را از طريق مدفوع بدست مي آورند . جيره مرغاني كه در قفس نگهداري مي شوند بايستي مقدار بيشتري ويتامين B12 داشته باشد .
در ساختمان ويتامين B12 مقداري كبالت وجود دارد و اين تركيب تنها منبع حاوي كبالت درتك معده اي ها است . اگر جيره نشخوار كنندگان حاوي مقداري كبالت باشد آنها قادرند كه ويتامين B12 مورد نياز خود را در اثر فعاليت ميكروارگانيزم هاي سيرابي بدست آورند .
كمبود B12 رشد و راندمان تبديل غذا را كاهش مي دهد . سبب تلفات جنيني و در نتيجه كاهش جوجه دهي مي گردد . همچنين كمبود اين ويتامين سبب بروز نوعي كم خوني مي شود .
بين اين ويتامين ، اسيد فوليك و بعضي از ويتامين هاي ديگر رابطه و اثر متقابل وجود دارد . اين ويتامين در انتقال اسيد پانتوتنيك در بدن دخالت دارد.